Hidrolik Asansörü

Hidrolik asansör, asansör makine dairesi bulunmayan, trafik yoğunluğunun düşük olduğu ve belli seyir mesafelerine sahip binalarda kullanılan bir asansör çözümüdür. Makine dairesi yerine, hidrolik ünitesinin monte edileceği uygun bir zemin yeterlidir. İhtiyaca göre insan, yük, araç taşımak için kullanılabildiği gibi; mağaza, depo, fabrika gibi alanlarda yük platformu olarak tasarlanan kaldırma araçlarında hidrolik hareket sistemi kullanılır. Adından da anlaşılacağı gibi hidrolik asansörler, hidrolik yağ basıncı kullanılarak piston vasıtası ile kabin hareketi sağlar. Asansör kabinin aşağı yönü hareketinde kabinin kendi ağırlığından faydalanılırken, kabin yukarı yönü hareketi için hidrolik yağ basıncı kullanılır. Hidrolik asansör, modern bir icat değildir ve prensip olarak çok eskidir. Sıvı olarak ilk önceleri su daha sonra ise yağ kullanılmıştır. Önceleri sadece fabrikalarda ve depolarda kısa irtifalı yük asansörü olarak tercih edilen hidrolik asansörler, 1950 yıllarından itibaren yaygın olarak insan asansörü olarak da kullanılmaya başlanmıştır. 1983 yılındaki istatistik verilere göre pazar payı Avrupa’da %55, Amerika’da ise %60’lara ulaşmıştır. Hidrolik asansörlerin Türkiye’de uygulanması ise henüz yüzdelerle ifade edilmeyecek düzeydedir. Bugün için sadece kısa irtifalarda, büyük yüklerin taşınılması gereken ve çatı problemleri olan yerlerde akla gelen hidrolik asansörler, aslında Türkiye’de çok eski zamanlarda tatbik edilmiştir. Türkiye’de, hidrolik asansörleri sanayileşmiş ülkelerin düzeyinde olmasa bile yakın bir gelecekte belli pazar payına ulaşacağı aşikardır. Ancak bu asansörlerin verimli olabilmesi için çok değişik tip ve karakterde yapılabilen hidrolik asansörlerin seçiminde, asansör tasarımcılarının amacına uygun sistemin özelliklerine vakıf olmaları gerekmektedir.

Hidrolik Asansörler

Seyir mesafesinin çok olmadığı orta yükseklikteki binalarda hidrolik asansör farklı çözümleri ile hem konfor hemde maliyet açısından önemli bir alternatif oluşturmaktadır. Bu tip asansörler 240 kg dan 4000 kg kadar ağırlık ve 1 m/sn’ye kadar hız seçenekleri ile çeşitlendirilebilir. Makine dairesi uygun olmayan durumda en iyi çözüm seçeneklerinden biridir. Orta düzeyde yolcu akışı için idealdir. asansörün seyri oldukça sessiz ve konforludur. Asansör hidrolik üniteden elektrik akımının yardımı ile pistona geçen yağın pistonlarda hareketlendirmesi ile çalışır. Asansörlerin boyutlarına ve tank yağ kapasitelerine göre çeşitli alternatiflerde piston ripleri mevcuttur. Hidrolik asansörler 2/! tahrikle hatlar yardımı ile endirekt çalıştırıldığı gibi 1/1 tahrikle direkt olarak da çalıştırılabilir. Hidrolik asansörlerde elektrik kesilmesi halinde kat arasında kal gibi bir problemi yoktur. Kendi kendini en yakın kata getirecek bir sistemle donatılmıştır.

Hidrolik asansörlerin Ortak Özellikleri: Asansörün makine dairesi, binanın herhangi bir yerinde serbestçe seçilebilir, ancak mekanlar dahilinde kuyuya olan mesafesi 30 metreyi geçmemelidir. Çatı konstrüksiyonunda hidrolik asansörler mimarlara özgürlük tanır, asansörün teras katına da ulaşması mümkündür. Tahrik motoru, sadece asansörü yukarı giderken çalışır. Aşağı yönde ise sistem kendi ağırlığı ile hareket eder. Bu avantaj, herhangi bir olası arızada(enerji kesilmesi, sigorta atması gibi) kabinin aşağı yönde hareketini,ilave enerji kaynakları olmadan mümkün kılabilir.İniş hızı çıkış hızına bağımlı olmadan yükseltilebilir. Bu avantaj, motor gücünü yükseltmeden, bina trafiğinin artırılmasında kullanılabilir. İlk harekete pompa tarafından basılan yağ, depoya geri döndüğünde tahrik motorun kalkışı yaklaşık yüksüz gerçekleşir. Bu nedenle motorun yıldız-üçgen bağlantısı mümkündür.

Kaldırma işi, hidrolik sıvısını, kabinin doğrudan veya dolaylı olarak etkileyen bir kaldırıcıya sevk eden ve elektrikle tahrik edilen bir pompa vasıtasıyla gerçekleşen asansörlerdir. Bu asansörlerde aşağı yön hareketi, kabinin kendi ağırlı ile gerçekleşmektedir. Hidrolik asansörler, elektriğin tahrik ettiği pompanın yağ itmesiyle pistonların kabini kaldırması esasına göre çalışır. Pompalanan yağ, hidrolik makinesinden belirli şartları yerine getirerek geçip, borular vasıtasıyla silindiri harekete geçirir. Silindir, kabine doğrudan veya dolaylı olarak bağlanmış olabilir. Sindirin ittiği kabin, alınan kumanda ile gerekli kata taşınır. Hidrolik asansörler genellikle konutlarda, villa ve evlerde, tadilat gören binalarda; bina statiğine ek yük getirilmesinin istenmediği durumlarda( eski eser tadilatı) fabrikalarda, alışveriş merkezlerinde panoromik olarak kullanılır. Asansörler; genel olarak yapılan sözleşmelerde gereği aylık 6 aylık ve yıllık olarak gerekli bakımlardan geçmelidir.
Hidrolik asansör uygulamaları özet olarak iki ana grupta toplanabilir:
Direk tahrikli sistemler, Endirekt tahrikli sistemler.
Hidrolik Asansörlerin Avantajları:Düşük malzeme maliyetleri ve bakım ücretleri
Binalarda daha etkin kullanabilir alan yaratır.
Çatı dizaynında serbestlik ve teras katına ulaşma imkanı
Makine dairesi yerinin serbest seçimi
Binaya gelen yükün tabana iletilmesi ile statik hesaplarında kolaylık
Yüksek taşıma kapasitesi ihtiyaçlarını rahatlıkla karşılayabilme
Aşağı inişte masrafsız çalışma
Sessiz Çalışma
Hassas kat ayarı(±3mm) ve otomatik seviyeleme
Olası arızalarda (enerji kesilmesi, bir faz gitmesi, sigorta atması) asansör otomatik olarak kata ulaşması
Darbesiz kalkış ve duruş, kademe hız ayarı
Hidrolik Asansörlerin Dezavantajları:
Kullanılan yağın özellikleri, sıcaklık ile değiştiğinden performans değişiklikleri
Yer altındaki sistemlerin yağ kaçakları, çevredeki su kaynaklarını kirletebilir
Gerekli motor gücü aynı hızda ve aynı kapasitedeki konvansiyonel tip asansörlere oranla 2-5-3 kat fazladır. Motor,sadece yukarı yönde çalışmasına rağmen enerji tüketimi en az iki kat fazladır.
Montajda ve bakımda bilinmeyen maliyetler ve firmaların bakım kontratlarında yeraltı sistemlerinin değişmesini hariç tutması ek masraflar getirmektedir
Hidrolik Asansörlerin Uygulama Alanları

İki, üç ve dört duraklı iş yeri binaları
İki, üç dört ve beş duraklı apartmanlar
Küçük hastaneler, klinikler ve tıbbi binalar (3 kata kadar)
Düşük seyahat mesafeli, 500 kg-560 kg arasındaki malzeme taşıma kapasiteli endüstriyel binalar
Hükumet binaları (4 kata kadar)
Büyük binaların garaj asansörleri
Servis asansörleri
Yürüyen merdivenler ek olarak özürlü asansörleri
Sahne Asansörleri
Hidrolik Asansörlerin Kullanmanın Uygun Olmayan Yerler

Çok büyük mağazalar
Dört katın üzerindeki hastaneler
Kuyu dibi deliği açılmasının büyük risk olduğu yapılar
Elektrik gücünün pahalı olduğu yerler veya elektrik gücünün sınırlı olduğu yerler